پاورپوینت بررسی ساختار کالبدی بازار ، ستون فقرات شهر ایرانی.
بخشی از مطلب
بازار پدیدهای شهری و در عین حال عاملی است برای پیدایش شهرنشینی
و همواره بهعنوان بافت غذا دهنده اصلیشهر انجام وظیفه کرده است.
در اکثر شهرهای ایران بازار به صورت هسته مرکزی بافت سنتی شهر
بوده است و بهعنوان قلب در پهنه شهری جای گرفته است. روزگاری
بازارها کارکرد محلی داشتند که از حدودیک یا چند ده یا قبیله تجاوز
نمیکرد ولی در اثر پیشرفت دانش بشر در امر حمل ونقل و تسهیلدر امور
ارتباطات روز به روز بر وسعت آنها افزوده شده و این رشد در کشورهایی
که در مسیرکاروانها قرار داشتهاند به خوبی آشکار است.
شهرهای واقع شده در مسیر جادههای تجاری مهم مثلاً جاده ابریشم
دارای بازارهایی باوسعت و اهمیت بیشتری بودهاند و گسترش بازار در
طول این جادههای تجاری بوده است ومرکز آن هسته مرکزی شهر را
تشکیل میداده است. در بعضی از شهرها که مسیر عبور چندینراه تجاری
بودهاند (مانند همدان، شهرری، تبریز و غیره) توسعهبندی بازار در
تمام جهات بودهو این گسترش بیشتر در جهت جادههایی است که اهمیت
بیشتری تجاری داشته است و یا درجهت منابع آبی شهر.
بازار که خود به تنهایی نمیتوانست احتیاجات روزافزون مردم را
برآورد به ناچار درکنار خود سراها و تیم و تیمچهها و قیصریههایی
داشته که هریک به کاری میآمد و در نتیجهبازار از مجموعهای مغازه
تشکیل شده که با کانالهای سرپوشیده و کاروانسراها، تیمچهها،شترخان و
سراها تشکیل بافت خاصی را میداده است. علاوه بر آن در جوار این
مجموعه اماکنعمومی حمام، مدرسه، مسجد، امامزاده، تکیه، سقاخانه،
زورخانه، قهوهخانه و غیره وجودداشته است که روی هم رفته بافت
کامل و واحدی به وجود آورده و از نظر ارتباطات بخشهایمخهتلف زندگی
و فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی جوابگوی نیازمندیهای
مردمبوده است. اغلب کسبه و کارگران بازار و روستائیانی که به شهر
آمده بودند در اطراف بازارسکنی داشتند و در مقابل تجار و طبقه حاکمه
دورتر از محیط بازار و مرکز شهر و هیاهو و ازدحاماطراف آن زندگی
میکردند.
عملکرد اجتماعی تجارت
تجارت را شاید بتوان مهمترنی مبادله اجتماعی بین افراد دانست
به طور یکه رابطه شکل وفرم بازار با مسائل اجتماعی و صنعتی چنان
ناگسستی است که پس از هر رفورم اجتماعی وتکنیکی شکل بازار تغییر
کرده است و فضاهای آن برحسب نوع احتیاجات عوض شدهاند.
بستگی امور اجتماعی با تجاری به طوری است که بازار علاوه بر
فعالیتهای اقتصادی مجموعه ومکانی برای فعالیتهای سیاسی و مذهبی و
فرهنگی بوده است و همواره بازاریان دارای آنچنانگروه متشکلی
بودهاند که با عقاید و افکار مشابه و با ایمان به رفع مشکلات
اجتماعی خود اقداممیکردند.
همجواری دکانها و حجرهها و عدم وجود در و پنجره بیش از پیش در
نزدیکی بازاریانموثر بوده است و بحث و گفتگو در مورد مسائل روزمره
بین آن به راحتی امکانپذیر بوده است.در عین حال ضمن تسلط بر
محل کار خود امکان داشتندکه مسائل حرفهای و اجتماعی را بایکدیگر
حلاجی کرده و تصمیمات لازم را نسبت به مشکلات کسب و حرفه خود
اتخاذ نمایند. درنتجیه بازاریان در طول تاریخ همواره دارای قدرتی
بودهاند که مورد توجه حکام و سلاطین وقتقرار داشت. هر صنفی جهت
خود نمایندهای داشت که تحت نظر ملک التجار مسائل تجاری واجتماعی
را با حکومت وقت در میان میگذاشت.
قبل از پیدایش سیستم اقتصادی تقسیم کار در طبقه توزیع کننده
وجود نداشته است و دراثر بسط روابطاقتصادی به وجود آمده است. در
بازارهای ایران بعضی از خصوصیات وکیفیات اصناف و پیشهوران اروپا در
قرون وسطی توام با نشاط و شادمانی طبقه کارگران فنیامروز که خوب
رهبری میشوند دیده میشود.
فرد ریچاردز در سفرنامه خود بازارهای ایران را اینطور تشریح کرده است:
بازارهای ایران هنوز مقدار زیادی از جذابیت و فریبندگی خود را حفظ
کرده است و هنوززیباترین گوشه زندگی مردم این کشور را تشکیل
میدهد. بازارها ایران را میتوان یکی ازمطبوعترین و متنوعترین و
وسیعترین فروشگاههای جهان دانست. در بازار پیشهروان و
کارگرانمیتوانند با شوق و ذوق بیشتری کار خود را انجام دهند.
با وجود این همه کیفیات و خصوصیات عالی که میتوان در مردم بازار
سراغ داشت یعنیمهمان نوازی، مهارت فن، صبر و شکیبایی، هنر چانه
زدن، زندگی اجتماعی، شوخی و ظرافت واز همه اینها گذشته زیبایی
شرقی و آزادی از مهمترین ویژگیهای است که بازاریان ایرانی از
آنبرخوردارند.
تحولات عملکرد بازار
به طور کلی داد و ستد و تجارت در داخل بازارها به دو صورت انجام میگیرد:
یکی خردهفروشی و معاملات جزئی که مورد استفاده مردم عادی قرار
گرفته و رفتوآمد آنان به طرز مخصوصی در بازار انجام میگیرد. دیگر
عمده فروشی و معاملات کلی داد وستد شهرها با یکدیگر از ازنظر حمل
ونقل و ورود و خروج و بستهبندی کالاها و اجناس دارایمشکلات و
مسائل مخصوص به خود میباشد. به طور کلی میتوان گفت که توزیع و
پخش کالادر داخل و قسمتی از صادرات کشور بر عهده بازار تهران بوده
است و جنبه اساسی اقتصادبازار را تشکیل میدهد.
دفاتر تجارتی بازرگانی و تاجران و فروشندگان عمدة کالا در دکهها و
طبقات دوممغازهها و سراها قرار گرفته و در عمده فروشی و داد وستدهای
کلی تجار از این دفاتر استفادهمینمایند.
حمل ونقل کالا اغلب به وسیله راهآهن و ندرتاً توسط کامیون صورت میگیرد.
اغلب کالاها و اجناس که از بنادر بارگیری میشوند در انبارها بزرگ
اطراف ایستگاههایراه آهن انباشته شده و پس از اینکه عمل خرید یا
فروش کالا توسط بازرگانان انجام گرفتفروشنده کالا آن را از
انبارهای راهآهن به انبارهای خرید در هر نقطه از شهر میفرستد و
درصورتی که انبار مور دنظر در منطقه بازار واقع شده باشد عموماً از
خلوتی و سکوت شباستفاده نموده و کالا را از انبارها به سراها و
تیمچههای داخل بازار حمل و از آنجا در روز بهصورت بسیار جزئی به
حجرهها برای خردهفروشی حمل مینماید. در یک تقسیمبندی کلی بازاررا
میتوان شامل دستههای زیر است:
ـ اماکن تجارت و داد و ستد و مراکز اقتصادی مختلف.
ـ اماکن برخورد طبقات مختلف.
به طوری که قبلا یادآوری شد. در بازار علاوه بر مراکزی جهت رفع
احتیاجات تجاری،اماکنی نیز جهت احتیاجات عمومی از قبیل مدرسه و
مسجد و غیره وجود دارند. اغلب مغازهها وحجرهها دارای انبار و
کارگاههای مخصوص به خود بوده و خود منازل و اماکن مسکونی کهغالباً
مربوط به صاحبان مغازهها و تجار منطقه بازار میباشد. باعث آن
گردیده که بازار در شبنیز دارای فعالیت اجتماعی و رفت و آمد باشد.
تعریف واژه بازار
بازار به معنی محل خریدو فروش و عرضه کالاست.واژه بازار بسیار کهن است و در
برخی از زبانهای کهن است و در برخی از زبانهای کهن ایران وجود داشته است.
بازار در فارسی میانه بصورت وازار و با ترکیب هایی مانند وازارگ (بازاری) و
وازرگان (بازرگان) به کار می رفته است. در پارتی بصورت واژه واژار مورد
استفاده قرار می گرفته است.
این واژه ایرانی به برخی از سرزمین هایی که با ایران تبادلات بازرگانی
داشتند، مانند سرزمین های عربی ، ترکی، عثمانی، در برخی از کشورهای اروپایی
، راه یافته است.
- بازار از دوران کهن تا دوره ماد
- بازار از دوران ماد تا دوره تمدن اسلامی
-بازار در دوران اسلامی
-بازار از دوران کهن تا دوران ماد
پیشینه سکونتگاه هایی که اقتصاد آنها بر تولید صنایع دستی و
بازرگانی متکی بوده به حدود ده هزار سال پیش می رسد. بر اساس یکی از بررسی
های قدیمی، یکی از سکونت گاه هایی که اقتصاد آنان به کشت غلات و دامداری
متکی بود و به گونه ای از مرحله یکجانشینی به شهر نشینی رسیده بود،
سکونتگاه هایی در نزدیکی کرمانشاه بود که پیشینه ان به 9000 سال پیش می
رسد. نمونه های متعددی از سکونت گاه هایی که اقتصادشان متکی بر تولید صنایع
دستی بود در نقاط گوناگون ایران یافت شده است که از آن جمله می توان به
تپه زاغه در دشت قزوین ، تپه سیلک در جنوب غربی کاشان، تپه حسنلو در جنوب
غربی دریاچه ارومیه ، تل ابلیس در منطقه سردسیر کرمان ، تپه یحیی در کرمانف
خبیص در کرمان، شهر سوخته در سیستان، و سکونت گاه های ییلاقی اشاره کرد که
شواهدی مبنی بر وجود کارگاه های صنایع دستی و فضاهای بازرگانی در آنها
پیدا شده است.
در تپه سیلک در کاشان صدف هایی پیدا شده است که ساکنان سیلک از آنها برای
تزیین و تجمل استفاده می کردند و پس از آزمایش های متعدد آشکار شده که منشا
این صدف ها خلیج فارس است و توسط بازرگانان به ناحیه سیلک فرستاده شده
توسعه روابط بازرگانی در آن دوران موجب شد که در حدود هزاره چهارم پیش از
میلاد مهر اختراع شود و از آن برای مهمور کردن برخی از انواع ظرف های حامل
کالا استفاده کردند و به این ترتیب روابط بازرگانی با دقت و سهولت بیشتری
انجام شد. آثار و شواهد حاکی از وجود ارتباط بازرگانی بین تپه یحیی با
نواحی خلیج فارس در هزاره سوم پیدا شده است.
شهر سوخته در کنار دلتای رود هیرمند را ، که در اثنای هزاره سوم و دوم پیش
از میلاد یکی از سکونتگاه های بسیار مهم بوده است می توان یکی از کهن ترین
شهرهای شناخته شده دانست که در آن ناحیه های ویژه فعالیتهای تولیدی از سایر
نواحی شهر متمایز شده بود. این اقدام در حوزه بندی فعالیت ها و فضاهای
شهری را می توان از نخستین کنش های مهم در شکل گیری فضای بازار به شمار
آورد. این شهر بین سالهای 3200 تا 2100 پیش از میلاد بسیار آباد بوده و پر
رونق ترین زمان، جمعیتی حدود 5500 نفر داشت. شمار ساکنان شهر برای شهری در
آن دوران بسیار قابل توجه به شمار می آید. این شهر در نتیجه یک آتش سوزی
گسترده و پس از آن احتمالا سیل منهدم شد ، بسیاری از اشیایی که اکنون از آن
بدست می آید طی چندین هزار سال در زیر سایه ای از خاکستر و نمک تا امروز
پایدار مانده است. بسیاری از مردم شهر به صورت تخصصی در زمینه سفالگری ،
بافندگی ، فلز کاری ، سنگتراشی و جواهر سازی به کار اشتغال داشتند.
بسیاری از فعالیت ها و فضاهای صنعتی در ناحیه معینی در بخش غربی شهر که
انرا ناحیه کار گاه های صنعتی خوانده اند استقرار یافته بود گویا ناحیه
کوچک تری نیز در بخش شرقی شهر به فعالیتهای صنعتی اختصاص یافته بود. ناحیه
دیگر در بیرون از فضای اصلی شهر و در 5/2 کیلومتری جنوب غربی تپه مرکزی
حفاری شده و به فعالیتهای مربوط به سفالگری اختصاص یافته بود. به این ترتیب
نوعی منطقه بندی شهری بر اساس انواع فعالیتهای تولیدی و بازرگانی در آن
شهر شکل گرفته بود و می توان اظهار داشت که بازار یا منطقه تولیدی -
بازرگانی به عنوان ناحیه ای مستقل در شهر به تدریج به شکل نهایی خود نزدیک
شد. تمدن ییلاقی یکی از درخشانترین تمدن های کهن بومی ایران بشمار می آید
که از هزاره چهارم پیش از میلاد تا حدود اواسط هزاره نخست پیش از میلاد
تداوم داشته است. آنان نوعی خط تصویری داشتند که طی چند مرحله تکامل و
توسعه یافت. تمدن عیلامی در هزاره سوم و دوم پیش از میلاد به نحو چشمگیری
توسعه یافت چنان که بر اساس کتیبه ای عیلامی در این دوران که سی و دو شهر
وجود داشت. شهر شوش یکی از مهمترین و کهن ترین شهرهای عیلامی بود که آثاری
از دوره های گوناگون تاریخی در آن پیدا شده از جمله نشانه هایی از خیابان
های مستقیمی یافت شده است که پهنای برخی از آنها گاه به 9 متر می رسید.
شماری از فضای عمومی مانند مدرسه، تجارتخانه و انبار نگهداری اسناد
بازرگانی نیز یافت شده است. در شهر عیلامی دوراونتاش واقع در جنوب شوش،
کارگاه هایی برای تولید و عرضه هدایایی از طلا و نقره و مفرغ و نیز اشیای
سفالی در محلی در نزدیکی معبد مقدس در مرکز شهر وجود داشت و می توان حدس زد
که بخشی از بازار تا مرکز شهر گسترش یافته بود. اطلاعات موجود درباره شهر
های عیلامی اندک است، اما فعالیتهای باستان شناسی در شهر اور در سومر که
همزمان با تمدن عیلام بود، نشان داده است که در بخشی از ناحیه مسکونی شهر،
راسته هایی وجود داشت که در دوسوی آن دکانهایی ساخته شده بود و قسمتهایی از
آن راسته ها را با سایبان هایی پوشانده بودند. این راسته ها را می توان
نمونه های کهن بازار به شکل خطی دانست در بخش دیگری از همین شهر آثاری از
محله پیشه وران بدست آمده که حتی تشکیلات حرفه ای و صنفی متمایز و شکل
یافته ای مانند اصناف ریسندگان ، رنگرزان ، پشم بافان پدید آمده بود.
و......
سلام این وب زیر مجموعه نقش برتر پارس است آدرس سایت اصلی nbpars.ir روش تماس با پشتیبانی در سایت موجود است
برای خرید هر محصول روی لینک آن محصول کلیک و پس از پرداخت بلافاصله دانلود کنید.
سایت نقش برتر پارس دارای نماد اعتماد و نماد بر خط وزارت ارشاد می باشد که در صفحه سبد خرید می توانید مشخصات را مشاهده و با اطمینان خرید بفرمایید
موفق و موید باشید
ادامه...
